Opbouw van een klassieke pubquiz

Waar bestaat een klassieke pubquiz uit?

Hoewel er veel variaties mogelijk zijn, zitten in de meeste pubquizzen een paar vaste onderdelen. Een klassieke pubquiz begint meestal met een afbeeldingen-/fotoronde. Dat heeft enkele voordelen: Je kan de afbeeldingen alvast klaarleggen of uitdelen, zodat iedereen langzaam in de quizmood kan komen, zonder dat het direct helemaal stil moet zijn. Het is een ronde waar je even rustig naar alle afbeeldingen kan kijken, zonder dat het tempo voor je wordt bepaald. Ook is het niet erg als men iets langer over deze ronde doet; meestal worden de afbeeldingen + antwoorden opgehaald bij een latere ronde.

Hoeveel rondes heeft een pubquiz?

Dit verschilt heel erg en is van verschillende factoren afhankelijk. In de meeste gevallen ligt het ergens tussen 4 en 8 rondes. Het hangt allereerst af van de setting en de deelnemers. Is het bijvoorbeeld een leuk intermezzo bij de barbecue met je voetbalteam? Of is de quiz juist ’the main event’ van de avond waar iedereen zich op heeft verheugd?

Verder hangt het af van de inhoud waar je mee kunt variëren: Het aantal vragen in één ronde, het soort vragen en de soort rondes. Je wil teams genoeg mogelijkheden en vragen geven om zich te onderscheiden, maar je wil niet dat het te langdradig wordt. Laatstgenoemde is ook de reden dat je niet alleen vragenrondes doet.

Heeft elke pubquiz een thema?

Een klassieke pubquiz heeft niet altijd één thema over de gehele quiz, maar wél een thema per ronde. Dat is eigenlijk ook wel een minimale eis: Als je compleet willekeurige vragen door elkaar gaat stellen, zit er weinig logica in het verhaal/de quiz. Uiteraard kun je er ook voor kiezen je gehele quiz één thema mee te geven. Dit hangt volledig af van je deelnemers en de setting. Als de ruimte er is, raad ik dit zeker aan. Het maakt het bedenken van rondes en vragen iets eenvoudiger, omdat je al weet waar het een relatie mee moet hebben.

Welke thema’s zijn er mogelijk bij een pubquiz?

Bij een klassieke pubquiz heeft de quiz zelf niet één thema, maar is er wel een thema per ronde. Meestal zijn dat categorieën die je ook in heel veel spelshows terugziet, een paar voorbeelden:

• Geschiedenis
• Aardrijkskunde
• Films & Series
• Sport
• Kunst & Cultuur
• Moderne tijd
• Eten & Drinken

In principe kan natuurlijk álles een thema zijn en je hoeft je zeker niet aan deze klassieke thema’s te houden.

Als iemand 21 is geworden, kun je ook kiezen voor het thema “het getal 21”. Zulke thema’s hebben als voordeel dat je veel categorieën kunt combineren. Zo zou je in een zelfde vragenronde een geschiedenisvraag over 1921 kunnen stellen, een vraag over het kaartspel eenentwintigen en een vraag over het album 21 van Adele. Als het voor de verjaardag van Marianne is, kun je ook “De letter M” kiezen, waarna je ervoor zorgt dat alle antwoorden met de letter M beginnen.

Je eigen quiz maken

Wat maakt een quiz een goede quiz?

Iedereen zal hier ongetwijfeld een ander antwoord op hebben, maar een quiz is natuurlijk over het algemeen voor vermaak. Je wil dat dat iedereen het naar z’n zin heeft en met plezier meedoet. Los van hoe je het organiseert en aan elkaar praat, heb je ook bij je vragen daar heel veel invloed op: Je wil elke deelnemer bij de meeste vragen een optie geven om ‘mee te denken’. Dat klinkt misschien wat vaag, maar ik zal het illustreren aan de hand van een voorbeeld. Laten we stellen dat je om wat voor reden dan ook een vraag over het land Mauritanië in je quiz wil opnemen (we leggen de lat direct erg hoog):

“Wie was in 2012 de president van Mauritanië?”
Hier haakt waarschijnlijk 99,9% van je deelnemers direct af. Het is natuurlijk sowieso al een extreem moeilijke vraag, maar dat is hier niet perse de valkuil. Het belangrijkste is dat deze vraag geen enkele mogelijkheid geeft om mee te denken. Waarschijnlijk kunnen de meeste deelnemers namelijk überhaupt niet een president van Mauritanië noemen.

(In het extreem niche geval dat je deze vraag ooit ergens voorbij gaat zien komen, het was Mohamed Ould Abdel Aziz 😉

“Mauritanië heeft 4 landen waar het een grens mee deelt. Noem er 2”
Dit is al een aanzienlijk betere vraag dan de eerste. Waarom? Deze vraag geeft ruimte om mee te denken. Iedereen kan namelijk wel een beetje meedenken over landen in het algemeen. De vraag is niet multiple choice, maar toch geeft het je enigszins beperkte opties. Dat werkt goed. Het geeft ruimte om met je team te overleggen en elkaar aan te vullen. “Mauritanië. Dat ligt in Afrika. In het westen daar toch? Misschien Algerije? Dat is een groot land” etc.

Dit soort vragen zul je dus (hopelijk) ook vaak voorbij zien komen bij quizzen. Een populair voorbeeld is: “Waar bevindt zich het kleinste bot in je lichaam?” Het is een vraag die ongetwijfeld enkele deelnemers direct zullen weten, maar ook als je dit níet weet, kun je hier samen over nadenken en tot een mogelijk antwoord komen. Persoonlijk vind ik dit daarom dus ook een betere vraag dan “Hoe heet het kleinste bot in je lichaam?”, want dit is juist weer heel erg gericht op kennis. Als je dit niet weet, kun je eigenlijk ook niet echt meedenken, want deze botten hebben over het algemeen een hele specifieke benaming.

Belangrijk: Uiteraard hoeft bovenstaande niet te gelden voor 100% van je quizvragen. Het is niet erg als er vragen tussen zitten die wél heel specifiek zijn. Er mag natuurlijk ruimte zijn voor uitdaging.

Herkenning is een ander aspect wat je wil oproepen met een quiz. Je wil voor dat “Het ligt op het puntje van mijn tong”-moment gaan.

Wat is een leuke fotoronde?

Bij een fotoronde heb je ontzettend veel mogelijkheden. Je keuze zal vooral afhangen van je thema en/of deelnemers. Ik zet hier een paar ‘klassiekers’ op een rij. Deze zijn populair omdat ze laagdrempelig zijn, iedereen kan meedoen, en ze roepen vaak herkenning op.

-Logo’s (gebruik bij voorkeur een thema)
-Personen (ook hier is een thema/rode draad nodig)
-Steden (bijv. kaart, foto of herkenningspunt)
-Personages uit (teken)films/series
-Vlaggen
-Covers van albums/magazines/films/games/boeken
-Kunstwerken

Bij al deze voorbeelden heb je de mogelijkheid om ze origineler te maken (en daarmee vaak ook moeilijker!). In plaats van kant-en-klare logo’s te pakken, kun je bijvoorbeeld een ingezoomd deel van het logo gebruiken. In plaats van foto’s van personen, kun je ook ‘mash-ups’ maken, en van twee verschillende personen één maken.

Persoonlijke touch geven aan de fotoronde

Als het gaat om een quiz voor bekenden, kun je hier ook een persoonlijke touch aan geven. Als je bijvoorbeeld met een sportteam bent, heb je misschien de beschikking over foto’s die tijdens dat seizoen (of eerder) zijn gemaakt. Maak het gezicht onherkenbaar en vraag: “Welke teamgenoot zie je hier in actie?”- Het zal je verbazen hoe moeilijk dat nog blijkt te zijn.

Bij een vriendengroep of familie kun je kijken of je via afbeeldingen/foto’s in bijvoorbeeld een whatsapp-groep of op social media hebt en daar iets leuks mee bedenken (“Waar is deze foto genomen en wie was daar?” met vakantiekiekjes).

Nog meer inspiratie nodig? Voor een leuke fotoronde kun je ook gebruik maken van mijn volgende quizzen:
–Raad het Spel (onderdelen van een bordspel)
–Raad de Albumhoes
–Herken het Lettertype (fonts van films/series/games/franchise)
–Raad de Filmposter

Wat is een leuke audioronde?

Eigenlijk een must-have voor elke pubquiz: Raad de Plaat. Voor een groot deel zal dit een hoogtepunt van de quiz zijn. Het bevat namelijk veel punten die je eerder hebt kunnen lezen: Herkenning, puntje van je tong-gevoel, het meedenk-aspect. Daarom ook niet geheel ontoevallig dat Hitster zo’n gigantische hit (ha!) is geworden.

Inspiratie nodig? Kijk eens bij de volgende quizzen:
–Raad de Riedel (van al mijn quizzen de meest populaire!)
–Raad de Stem (van willekeurige BN’ers)
–Raad de Sport (op basis van een commentaar-fragment, een persoonlijke favoriet!)
–Raad de Game (op basis van een audiofragment)

Wat is een leuke schattingsvraag en wanneer zet ik die in?

Schattingsvragen kunnen ontzettend leuk zijn. Precies om de reden die je eerder las: Iedereen kan meedenken en je kunt als team overleggen en elkaar aanvullen. Je hebt hier altijd kans. Uiteraard geldt ook hier dat je daarvoor wel op zoek moet gaan naar vragen die passen bij de deelnemers.

Je kunt een schattingsvraag op verschillende manieren inzetten. Je kunt ’t natuurlijk gewoon onderdeel maken van een vragenronde of als bonusvraag van een ronde. Bepaal dan van te voren hoe je de vraag wil laten scoren: Geef je punten aan het team dat het er dichtste bij zit of werk je met een buffer (je mag er zoveel vanaf zitten).

Een schattingsvraag wordt ook vaak ingezet als tiebreaker. Stiekem hoop ik hier nooit op: Het is zonde als 2 teams meerdere rondes tegen elkaar hebben gestreden en het uiteindelijk op één schattingsvraag neerkomt om te bepalen wie het beste is. Toch ontkom je er niet altijd aan; er is geen makkelijke manier om bij een gelijkspel te bepalen wie de winnaar is.

Een schattingsvraag is meestal het leukste als je tot een educated guess kunt komen. Twee voorbeelden daarvan:
-Hoeveel monarchieën zijn er op de wereld?
-Hoeveel kroketten eet heel Nederland per jaar?

Beide vragen geven veel ruimte om in overleg te gaan met je team. Zelfs zonder veel kennis kun je hierover meedenken. Waarschijnlijk weet niemand precies hoeveel landen een monarchie zijn, maar je kunt wel met elkaar een paar landen opnoemen en op basis daarvan een gok maken. De tweede vraag doet het ook vaak erg goed. Hij lijkt misschien erg lastig, maar uiteindelijk ga je met elkaar in overleg hoeveel kroketten 1 gemiddelde Nederlander per jaar eet en doe je dat x het aantal inwoners. De vraag is extra leuk omdat je ook bij jezelf ten rade gaat: Hoeveel kroketten eet ik eigenlijk per jaar?
(Uiteraard ook nog even de antwoorden: Er zijn 43 monarchieën en Nederland eet +-400 miljoen kroketten per jaar)

Je kunt ervoor kiezen een schattingsvraag natuurlijk veel moeilijker te maken. Houd er dan rekening mee dat je het overleg-element daarmee meestal weghaalt. In dat geval zou ik wel kiezen voor een vraag die verbazing opwekt en waarmee je de deelnemers wil verrassen. Bijvoorbeeld: Hoeveel Wikipedia-artikelen bevat de Nederlandse Wikipedia? Ik ben wel erg benieuwd naar het antwoord, maar het is niet een vraag waarmee iemand snel een educated guess kan maken.

Hoe word ik een goede quizmaster?

Laten we beginnen bij het belangrijkste: De voorbereiding. Bedenk van tevoren wat je nodig hebt om de quiz goed te laten verlopen. Ga ook na of je de beschikking hebt over alle (hulp)middelen: Denk aan scherm- en audio-mogelijkheden. Heb je dit niet? Ook niet erg! Print zoveel mogelijk uit en neem bijvoorbeeld een klein boxje mee voor muziek.

Het maken en printen van antwoordbladen is altijd goed om te doen. Het maakt de aankleding van je quiz een stuk leuker in plaats van een paar lege A4tjes uit te delen. En als je toch bezig bent: Neem ook pennen mee.

Bedenk van tevoren ook hoe je het scoren van punten indeelt. Krijg je bij elke vraag 1 punt? Wat als je om meer antwoorden vroeg? Krijg je bij Raad de Plaat een punt voor de artiest en een punt voor het liedje of werk je met halve punten? Houd bij deze overwegingen in je achterhoofd dat het niet uit balans moet raken. Stel dat je een vraag hebt waar je om 4 ‘losse’ antwoorden vraagt, kun je bijvoorbeeld beter een half punt per antwoord geven.

Als je Raad de Plaat doet, maak dan alvast een playlist van de nummers, zodat je er snel bij kunt.

Dan de quiz zelf: Afhankelijk van je deelnemers, stel je jezelf voor en geef je een uitleg over de quiz. Geef aan wat het verloop van de quiz is, hoe lang ze ongeveer hebben en wanneer het eindigt. Het is optioneel om aan te geven wélke rondes er zijn, dit kun je ook geheim houden.

Houd rekening met vragen over de vragen en kijk met die gedachte nog eens naar je quiz. Ik vroeg hierboven ‘Hoeveel kroketten eet heel Nederland per jaar?’ – Daar is de kans bijvoorbeeld aanwezig dat iemand gaat vragen: Is dat inclusief vegan kroketten? Het is allemaal niet heel spannend als je het even niet weet, maar je wil natuurlijk als quizmaster wel beslagen ten ijs komen. Dit geldt overigens ook voor de antwoorden, ook hier gaan meestal vragen/discussies over komen. Ik zei bijvoorbeeld net dat er 43 monarchieën zijn, maar dit hangt nog wel af welke definitie je hierbij gebruikt. Je kunt ofwel samen tot een goede oplossing komen (kijk ter plekke of ze gelijk hebben en deel evt. bonuspunten uit) of zeg met een knipoog dat er over de uitslag niet gecorrespondeerd wordt.

Ook bij de vragen zelf is het belangrijk dat je het geheel een beetje aan elkaar praat. Het is geen mondeling examen waarbij je elke vraag opdreunt. In de meeste gevallen wil je minimaal één zin vóór de daadwerkelijke vraag zetten. Daarmee zorg je voor een vloeiend verhaal en trigger je aandacht. Je kan wat spelen met deze zin, meestal deel je een leuk feitje of geef je eigenlijk aan waarom je deze vraag stelt (is het bijvoorbeeld recent in het nieuws geweest? Wat is de relatie met het thema?).

Liever niet:
“Vraag 8: Welke planeet is het kleinst?”

Maar wel:
“In 2006 werden er nieuwe voorwaarden gesteld aan de titel “planeet”, Arme Pluto voldeed daar niet aan en werd gedegradeerd tot dwergplaneet.
Wat is sindsdien de kleinste planeet in ons zonnestelsel?”

Je kan ook gebruik maken van simpele bruggetjes van de ene vraag naar de andere vraag: 

Net als Pluto blijven we nog even in de hogere sferen met deze volgende vraag (…)

Probeer te voorkomen dat je te veel je mening of verwachting benoemt bij een vraag, bijvoorbeeld over de moeilijkheidsgraad. Het kán speels zijn om deelnemers uit te dagen, maar constant een vraag introduceren met “Deze weten jullie sowieso!” of “Ik ben benieuwd of jullie deze weten!” kan al snel irritant worden.

Tot slot gelden hier natuurlijk ook de punten waar je op moet letten bij een gemiddelde presentatie, zoals: Praat duidelijk. Praat niet te snel. Maak oogcontact met je deelnemers. Denk om je houding, etc.

Stap voor stap een pubquiz maken

• Breng je publiek in kaart (hoe groot is de groep, waar ligt hun interesse & mogelijke kennis, met welke leeftijden heb je te maken)
• Bedenk een thema (niet altijd noodzakelijk, maar probeer minimaal een rode draad per ronde te hebben)
• Bepaal hoeveel tijd je hebt, of wil hebben (staat er nog meer op de planning?)
• Test je quiz met bekenden die er die niet bij zijn óf met iemand die er wel bij is, maar dan niet meedoet
• Bereid je goed voor: Heb ik audio en video nodig? Wat moet ik uitprinten?

Deze vragen en stappen zijn nog in ontwikkeling. Mogelijk mis je nog informatie.